MUTLULUK YOLLARI HAYAT KİTABI

Somuncu Baba

Büyük düşünürler ve fazilet sahibi kişiler öteden beri yaşadıkları tecrübeleri¸ duyduklarını¸ öğrendiklerini başka insanların da mutluluğuna vesile olması için anlatmayı¸ kaleme almayı ihmal etmezler. Çünkü onlar¸ din nasihattir¸ mefhumunu iyi bilirler.

Büyük düşünürler ve fazilet sahibi kişiler öteden beri yaşadıkları tecrübeleri¸ duyduklarını¸ öğrendiklerini başka insanların da mutluluğuna vesile olması için anlatmayı¸ kaleme almayı ihmal etmezler. Çünkü onlar¸ din nasihattir¸ mefhumunu iyi bilirler.
Hayatında bir sürü unutulmaz hatıralar bulunan¸ hayat yolunun birçok inişlerini çıkışlarını bizzat yaşamış 1920 Gaziantep doğumlu büyük âlim Ahmet Muhtar Büyükçınar’ın Mutluluk Yolları Hayat Kitabı’ndan bahsetmek istiyorum. Elimdeki kitap¸ İstanbul 1988 tarihli. Bu kitabı üniversiteden hocam¸ değerli bilim adamı Cihan Okuyucu¸ meslek hayatıma yeni atıldığım yıl hediye etmişti. Her şeyden önce¸ kitabı okuduktan sonra birçok konuda düşüncelerimin olgunlaştığını¸ hayata daha farklı bakmaya başladığımı itiraf etmem gerekiyor.
Mutluluk Yolları Hayat Kitabı’nın bugüne kadar kaç baskısı daha yapıldı bilmiyorum; ama bildiğim bir şey var o da bu kitabın modern çağın sıkıntılarını yaşayan insanlara yol gösterici bir özellik taşıyor olması…
Eserin muhtevasına geçmeden önce Ahmet Muhtar Büyükçınar’dan söz edelim biraz. Biyografisinden öğrendiğimize göre Büyükçınar¸ 1920 yılında Gaziantep’te doğdu. Beş yaşındayken okuma yazmaya başladı¸ Kur’an-ı Kerim’i ezberledi. Çeşitli işlerde çalıştıktan sonra¸ “Ya ilim ya ölüm” düsturuyla Mısır’da El-Ezher Üniversitesi’nde 12 yıl okudu. Diyanet işleri Başkanlığına bağlı Haseki Eğitim Merkezi’nde öğretim görevliliği yaptı. Buradan emekli olduktan sonra¸ ilmî çalışmalarına devam etti.
Eserlerinden bazıları: İslâm ilmihali¸ Hayatım İbret Aynası (4 cilt) Hadislerle Müslümanlık (Tercüme) Terğib ve Terhib (Tercüme)¸ Mutluluk Yolları Hayat Kitabı.
Mutluluk Yolları Hayat Kitabı¸ yazarın en çok okunan eserlerinden biri. Bu kitap yayınlandıktan sonra kitap hakkında çeşitli gazetelerde büyük yankıları olmuştu.
Mutluluk Yolları Hayat Kitabı’ında yazar şu ana başlıklar altında düşüncelerini serd ediyor: İnsan irşâd ve eğitimle yükselir. İnsanın mutlu olması için bazı şartları taşıması ya da yerine getirmesi gerekir. Yazara göre mutlu olmanın birinci şartı sağlıklı olmaktan geçiyor. Beden sağlığını korumak için sağlıklı ve dengeli beslenme gerekiyor. Sağlığa yararlı beden hareketleri vücudu zinde tutacaktır. Dinlenme de önemlidir. Sağlığa uygun dinlenme nasıl olmalı sorusunun cevabını bulabiliyoruz kitapta. Temizlik¸ sağlığa uygun elbise¸ hastalıklara karşı korunma gibi hususlar beden sağlığında dikkat edilmesi gereken hususlardandır.
Ruh sağlığı ve ahlâk kuralları da insanların mutluluğunu etkileyen faktörlerdendir. Yazar da ruh¸ ruh hastalıkları ve tedavisi¸ güzel ahlâk ve huy¸ Müslüman neye inanır¸ ruhun gıdası ve koruyucuları gibi konu başlıkları ile ruh sağlığı hakkındaki görüş ve önerilerini sıralıyor. Kitabın ele aldığı konulardan biri de zekâ ve hafıza sağlığı.
Büyükçınar¸ insanların mutlu olmasının şartlarından birini de bilgili olmaya bağlıyor. Mutlu olmanın bir şartı da fakirlikten kurtulmak veya kurtarılmak. İradeli olmak ve iradesini kullanabilmek huzur için gereken şartlardandır. Esaret altındaki insanın mutlu olması mümkün değil bunun için hür ve bağımsız olmak gerekir. İnsan ne kadar varlık içinde de yüzse inançsızlık ya da inanç eksikliği insanı mutlu edemez. Bunun için dindar olmak gerekir. Dünya hayatının huzuru mutlu bir evlilikle tamamlanabilir.
Kitabın önemli bir bölümü evlilik üzerine tavsiyelere ayrılmış. Kitapta evliliğe nasıl hazırlanılır¸ eş seçimi¸ yuva nasıl kurulur¸ cinsel hususlarda tavsiyeler¸ evliliğe hazırlık ve geçim¸ evlilik hayatında mutluluğun temelleri¸ giyinme ve süslenme¸ eşlerin birbirine karşı davranışları¸ ailede huzur ve önemi üzerinde ayrıntılı ve faydalı bilgiler veriliyor.
Yazara göre insanın mutluluğu için gereken şartlardan biri de görevleri yapmak ve ilişkilere riayet etmekten geçer. Bunun için insanın kendi şahsına karşı görevlerini bilmesi gerekir. İnsanın kendine karşı görevi kendini tanımasıyla başlıyor. Yaradılıştaki tabiiliği bozmamak¸ zamanı değerlendirmek¸ düzenli çalışmak¸ iradeyi güçlendirmek¸ kendi kendini kontrol edebilmek¸ işin altında ezilmemek…insanın kendine karşı görevlerindendir.
Görevler insanın kendini tanımasıyla ve kendine karşı görevlerini yerine getirmesiyle bitmiyor tabii. İnsanın aile içinde de görevleri vardır. Yazar ailedeki görevleri anlatırken ana babanın çocuklarına karşı davranışları¸ çocuklarına evlenme hususunda gerekli bilgiyi vermeleri¸ akraba evliliğinin olmamasına dikkat etmeleri gerektiği¸ kadının hamile iken sağlığına dikkat etmeleri¸ helalden yedirmek¸ iyi duygular aşılamak¸ iyi örnek olmak¸ çocuğa dinini ve lüzumlu bilgilerin öğretilmesi¸ kusurların yüzüne vurulmaması ve çocukların görevleri hatırlatılıyor. İnsanın görevlerinden biri de dinine karşı görevleridir. İnsan dinini öğrenmekle mükelleftir. Öğrendiği dinini başkalarına öğretmek de görevleri arasındadır. Dinini gereği gibi yaşamak¸ tehlike karşısında savunmak¸ başkasına anlatırken güzel anlatmak dinine karşı vazifelerindendir.
Akrabalarına karşı da sorumludur insan… Komşuluğun hakkı hukuku gözetilmesi gereken hallerdendir. Vatana karşı sorumluluk unutulmamalı. Bilindiği gibi iki türlü vatan vardır: Dünya ve âhiret vatanı…Zenginin fakire¸ fakirin zengine karşı ödev ve sorumlulukları¸ satıcı ile alıcının ilişki ve görevleri¸ hoca ile talebe arasındaki ilişki ve görevler¸ ölüme ve ölmüşe karşı görevler¸ tabiata karşı görevler kitabın konuları arasında. Kitabın sonunda hülasa olarak “Hayat huzur içinde geçerse güzeldir.” hükmüne yer veriliyor.
Buraya kadar özetlemeye çalıştığımız 416 sayfalık eserde insanın mutluluğu için gereken hususlar âhenkli¸ akıcı bir dille kaleme alınıyor. Yazar eserini âyetler¸ hadisler¸ menkıbelerle canlı ve inandırıcı bir şekilde sunuyor okuyucusuna.
Eğitim sistemindeki aksaklıklardan kaynaklanan ve son zamanlarda sıkça duyduğumuz eğitimdeki şiddete bir nebze çözüm getirir umuduyla kitaptan birkaç pasaj sunarak bitirelim yazımızı. Şöyle diyor Ahmet Muhtar Büyükçınar Mutluluk Yolları Hayat Kitabı’nda: “…Hz. Peygamber (s.a.v.): ‘En hayırlı ve en yararlı ana-baba seni okutan hocandır.’ buyurmuştur. Bir hoca öz evladına gösterdiği şefkat ve yakınlığı talebesine göstermiyorsa görevini yapmıyor demektir. Çocuklarının yetişmesini istediği gibi¸ talebesinin de yetişmesi için gereken özeni göstermelidir. Talebe de anasına ve babasına gösterdiği itaat¸ hürmet ve saygıyı hocalarına da göstermiyorsa görevini yapmıyor demektir. Hocasına olan saygısı¸ sözlerini dikkatle dinleyip¸ aldığı dersleri çok çalışarak iyi hazırlamasıyla ölçülür. İki taraf da buna inanmalı bütün gün beraber oldukları gibi¸ kalben de birbirlerine bağlanmalılar. Bu manevî bağı asla unutmamalılar…Hocalar yeni neslin mimarları¸ talebeler de yapımcılarıdır. Bir millette gelecek kuşağın yükselmesi¸ hocaların metodlu dersler vererek gençleri bilgili ve pratik olarak yetiştirmelerine¸ gençlerin de plânlı ve çok dikkatli çalışarak kendilerini geleceğe iyi hazırlamalarına bağlıdır. Her talebe hocasının yanında olduğu gibi¸ hocası olmadığı yerlerde de terbiyesine ve hareketlerine dikkat etmeli¸ hoşa gitmeyen davranışlardan kaçınmalıdır. Böyle aparsa hocasının kendisiyle övüneceği bir insan olarak yetişir¸ herkesin sevgisini¸ saygısını ve sempatisini kazanır. Böylece ailesine¸ milletine ve vatanına yararlı mükemmel bir insan olur. Hocalar da yararlı ve olumlu davranışlarıyla¸ verimli çalışmalarıyla ve örnek hareketleri ile talebelerine güzel örnek olmalılar. Şunu bilsinler ki¸ talebeleri kendilerinin birer gölgesidir. Eğri olurlarsa talebeleri de eğridir. Doğru olurlarsa onlar da doğru yetişir.” (s. 406¸ 407)

Sayfayı Paylaş