ORUÇ BİR KALKANDIR!

Somuncu Baba

“Oruçlu¸ oruç kalkanını öncelikle kendi elinden¸ dilinden sâdır olabilecek yanlış tutum ve davranışlara karşı kullanmasını bilmelidir. Bu nedenle kimseye karşı kaba davranmamalı¸ saygısızlık yapmamalı¸ câhilce ve zorbaca tutumlar içine girmemelidir.”

“Oruç bir kalkandır. Biriniz oruçlu olduğu gün¸ saygısızlık yapmasın¸ ahlaksızca konuşmasın. Eğer biri kendisiyle dövüşmeye veya sövüşmeye kalkışırsa¸ ‘Ben oruçluyum.’ desin.”1

 

Arap dilini çok iyi kullanan Allah Rasûlü çevresindeki insanlara belli mesajları verirken teşbih¸ istiâre¸ mecâz¸ kinâye vb. edebî sanatları gayet yerinde kullanmıştır. Böylece zaten fesâhat ve belâgatin zirvesinde olan sözleri ile hitâbesinin çok daha etkili olmasını ve zihinlerde daha da iyi yer etmesini sağlamıştır.

İşte bu hadisinde Peygamberimiz¸ orucun fazîletinden¸ hikmetlerinden söz etmekte ve orucu bir kalkana benzetmektedir. Kalkan¸ nasıl savaşta bir askeri düşmanın ok¸ kılıç ve mızrak darbelerine karşı korursa¸ oruç da sahibini öyle koruyacaktır. Üstelik sadece dışarıdan gelecek saldırılara karşı değil¸ kendi nefsinden¸ şehevî arzularından¸ şeytanın vesveselerinden de koruyacaktır. Çünkü oruç ibadetinin teşrî’ kılınmasının ardında yatan asıl hikmet budur. Böylece dünyada günah ve mâsiyetlere¸ âhirette ise cehenneme girmekten korumuş olacaktır.

Oruçlu¸ oruç kalkanını öncelikle kendi elinden¸ dilinden sâdır olabilecek yanlış tutum ve davranışlara karşı kullanmasını bilmelidir. Bu nedenle kimseye karşı kaba davranmamalı¸ saygısızlık yapmamalı¸ câhilce ve zorbaca tutumlar içine girmemelidir. Oruçlu olması hasebiyle ahlaksız konuşmalar yapmamalı¸ bilhassa cinsellikle ilgili konulara dalmamalıdır. Zira oruç¸ sadece yeme ve içmeyi terk etmek değil¸ şehevî arzuları da terk etmektir.

Şayet bir başkası oruçluya sataşacak¸ ilişecek¸ kavga ve dövüş edecek olursa bu defa da oruç kalkanını ona karşı kullanmalıdır. Hz. Peygamber (s.a.v.) bu durumdaki oruçluya iki defa ‘Ben oruçluyum.’ demesini tavsiye etmektedir. Şârihlerimizin kimine göre bu¸ dil ile karşıdaki hasma söylenmelidir. Kimine göre ise bunu oruçlu içinden ve kendisine söylemelidir. Bazıları ise¸ şayet farz oruç tutuyorsa bunu açıktan¸ nâfile tutuyorsa gizlice kendi kendisine demelidir. Kişinin “oruçlu olduğunu” söylemesinin faydası şudur: Şayet kendi kendisine söylüyorsa¸ kendisine oruçlu olduğunu ve oruçlu iken kimseyle kavga-dövüş etmemesi gerektiğini telkin etmektedir. Eğer hasmına söylüyorsa¸ kendisinin oruçlu olduğunu ve onun sataşmalarına cevap vermeyeceğini¸ onun da şahsına saygısı yoksa bile¸ bari oruç ibadetine saygılı olmasını beklediğini ifade etmektedir. Aksi takdirde orucun ecrini ve sevâbını kaybetme riski bulunmaktadır. Onun bu vebâle girmesini engellemek istemektedir.

Kanaatimizce oruçlunun “Ben oruçluyum!” demesi¸ içinde bulunduğu sosyo-kültürel ortamın müsait olup olmamasına bağlıdır. Eğer bunu ifade etmesi iki taraf için de somut bir yarar getirecekse söyler¸ aksine daha da büyük zararlara yol açacaksa¸ ancak kendi içinden ve kendisine telkin olmak üzere ifade etmekle yetinir. Ve bunun gereğini yerine getirmek suretiyle sabretmeyi¸ alttan almayı¸ câhilin seviyesine düşmemeyi tercih eder.

İşte oruçlu eğer Hz. Peygamber (s.a.v.)’in bu tavsiyelerine uyarsa¸ oruç kalkan görevi görür. Aksi takdirde¸ kalkan olması gerekirken¸ gelen oklara¸ kılıçlara ve mızraklara karşı sahibini koruyamayan oruç kalkanı¸ onun yaralanmasına¸ orucunun ecir ve sevabının kaybolmasına yol açar. Hatta öyle oruçlar olur ki¸ kalkan olmak şöyle dursun¸ âdetâ bir silaha dönüşür. Geriye ise oruçlunun boş yere açlık ve susuzluk çektiği kalır.

 

 

Dipnot

 

1. Hemmâm¸ Sahîfe¸ no: 16; Muvatta¸ Sıyâm 57; Abdurrazzâk¸ IV. 191; Buhârî¸ Savm¸ 2¸ 3¸ 9; Müslim¸ Sıyâm¸ 160-163; Ahmed b. Hanbel¸ Müsned¸ II. 313.

 

Sayfayı Paylaş