GE­LE­CE­ĞİN Aİ­LE­Sİ

Somuncu Baba

İş­çi ai­le­le­rin­de özel­lik­le ikin­ci ku­şak­ta¸ ya­şam alış­kan­lık­la­rı ve ge­le­cek bek­len­ti­si çağ­daş du­rum ser­gi­le­mek­te­dir. Yük­sel­mek¸ ka­ri­yer sa­hi­bi ol­mak¸ çok pa­ra ka­zan­mak is­ten­mek­te­dir. Se­ya­hat et­mek¸ li­san öğ­ren­mek¸ ka­li­te­li ha­yat sür­mek genç­le­rin gün­de­mi­ne gir­miş­tir. Bi­lin­ci yük­se­len genç­ler "de­mok­ra­tik dav­ra­nış" ka­lıp­la­rı ser­gi­le­ye­bi­lir­ler. Do­ğal ola­rak iş­çi ai­le­le­rin­de "de­mok­ra­tik dav­ra­nış" özel­lik­le­ri­ne rast­la­na­bil­mek­te­dir.

Pa­ra ka­zan­mak g

Gü­nü­müz­de ge­çiş ve mo­dern (çe­kir­dek) ai­le­ler­den söz ede­bi­li­riz. Hız­lı göç se­be­biy­le "ge­le­nek­sel ai­le" azal­mak­ta­dır.


Gö­çün so­nu­cu or­ta­ya çı­kan "va­sıf­lı-va­sıf­sız iş­çi ai­le­si" ge­le­nek­sel-ge­niş ai­le için­de de­ğer­len­di­ri­le­mez. Çün­kü üre­tim bi­çi­mi ta­rı­ma da­ya­lı de­ğil­dir.


İş­çi ai­le­si kent­li de­ğil­dir. Ama on­lar kent­te ya­şa­mak­ta­dır. İş­çi ai­le­si­nin ço­ğu ken­tin kenar semt­le­rin­de ya­şa­mak­ta­dır. An­cak ken­tin ni­met­le­rin­den¸ kül­tü­rün­den ya­rar­la­na­bil­dik­le­ri pek söy­le­ne­mez. İş­çi ai­le­si bir çe­şit "Ge­çiş Ai­le­si" ola­rak ad­lan­dı­rı­la­bi­lir.


İş­çi ai­le­si ge­niş ai­le özel­li­ğin­den hız­la çe­kir­dek ai­le­ye dö­nüş­mek­te­dir.


İş­çi ai­le­si "Ge­ce­kon­du Ai­le­si" ile ör­tüş­mek­te­dir. Bu ai­le ti­pin­de "ka­dın­lar" ge­nel­lik­le ça­lış­mı­yor. Bu da iş­siz­lik ora­nı­nı yük­sek gös­ter­mek­te­dir.


İş­çi ai­le­si ça­lış­ma dün­ya­sı­nı ve kent­leş­me sü­re­ci­ni et­ki­le­mek­te­dir. Sos­yal ha­re­ket­li­lik¸ eşit­lik ve öz­gür­lük or­ta­mı iş­çi ai­le­si­ne fark­lı bir so­luk ge­tir­mek­te­dir.


Mo­dern­leş­me sü­re­ci­ne uyum sağ­la­na­ma­dı­ğı tak­dir­de ka­os or­ta­mı or­ta­ya çı­ka­bi­lir. Genç iş­çi "çağ­daş şart­la­ra" ayak uy­dur­mak­ta zor­luk çe­ker. Köy­den ge­len genç iş­çi­nin mes­le­ği yok­tur¸ ti­ca­rî de­ne­me­si mev­cut de­ğil­dir. Öğ­re­ni­mi de ye­ter­li ol­ma­yan genç iş­çi kent or­ta­mın­da ken­di­si­ni itil­miş¸ ka­kıl­mış his­se­der¸ öz­gü­ve­ni azal­mış­tır. Va­sıf­sız iş­çi kim­li­ği­ne bü­rü­nen genç iş­çi her tür­lü kö­tü­lü­ğe açık­tır.


Ailede Yapısal Değişiklikler


Kent­leş­me ge­ce­kon­du ai­le­sin­de ya­pı­sal de­ği­şik­li­ğe yol aç­mak­ta­dır. Oto­ri­te­si­ni yi­ti­ren ba­ba ai­le bi­rey­le­ri­ne kar­şı sal­dır­gan ol­mak­ta¸ ça­re­siz bir tu­tum ta­kın­mak­ta­dır. Ço­cuk­lar ba­ba­la­rı­nın ye­ter­siz­li­ği­ni ve ça­re­siz­li­ği­ni hü­zün­le sey­ret­mek­te­dir­ler. Evin ha­nı­mı ile iki­lem için­de­dir. Ken­di­si şeh­re ge­le­rek öz­gür­lü­ğü­nü ka­zan­mış­tır¸ kö­ye dön­mek is­te­me­mek­te­dir. An­cak¸ kent­te otur­mak için alt­ya­pı­sı ye­ter­siz­dir.


İş­çi ai­le­le­rin­de özel­lik­le ikin­ci ku­şak­ta¸ ya­şam alış­kan­lık­la­rı ve ge­le­cek bek­len­ti­si çağ­daş du­rum ser­gi­le­mek­te­dir. Yük­sel­mek¸ ka­ri­yer sa­hi­bi ol­mak¸ çok pa­ra ka­zan­mak is­ten­mek­te­dir. Se­ya­hat et­mek¸ li­san öğ­ren­mek¸ ka­li­te­li ha­yat sür­mek genç­le­rin gün­de­mi­ne gir­miş­tir. Bi­lin­ci yük­se­len genç­ler "de­mok­ra­tik dav­ra­nış" ka­lıp­la­rı ser­gi­le­ye­bi­lir­ler. Do­ğal ola­rak iş­çi ai­le­le­rin­de "de­mok­ra­tik dav­ra­nış" özel­lik­le­ri­ne rast­la­na­bil­mek­te­dir.


Pa­ra ka­zan­mak genç­le­rin esas işi­dir. Pa­ra ka­zan­ma se­be­biy­le eği­tim du­rum­la­rı­nı sür­dü­re­mez­ler.


İş­çi ai­le­sin­de an­ne-ba­ba­nın eği­tim se­vi­ye­si dü­şük­tür. Bu da ço­cuk­la­rın oku­lu ve oku­ma­yı sev­me­me­si­ne yol aç­mak­ta­dır. Böy­le ai­le­le­rin ço­cuk­la­rı­nın okul ba­şa­rı­sı dü­şük­tür. Okul ba­şa­rı­sı dü­şük genç­ler yük­sek öğ­re­ni­me de­vam et­mek is­te­mez­ler.


İş­çi genç­le­rin ba­ba­la­rı da iş­çi­dir. Kent­ler­de ya­şa­yan genç iş­çi­ler ge­nel­lik­le li­se­yi ve­ya den­gi oku­lu bi­ti­rir­ler. İş­çi­nin ni­te­li­ği gün geç­tik­çe yük­sel­mek­te­dir. En­düst­ri ve hiz­met sek­tö­rü nitelikli işçiye ih­ti­yaç duy­mak­ta­dır.


Kent­te iş­çi­le­rin tü­ke­tim alış­kan­lık­la­rı ve bek­len­ti­le­ri de­ğiş­mek­te­dir. İş­çi­nin ge­li­ri bek­len­ti­le­ri kar­şı­la­mak­ta ye­ter­siz ka­lmakta bu du­rum­da mut­suz ve sal­dır­gan­la­şan ai­le bi­rey­le­ri kri­mi­nal olay­la­ra bu­la­şa­bi­lmektedir­ler.


Ge­ce­kon­du ai­le­sin­de spor alış­kan­lı­ğı yok­tur. Ka­dın­lar spor­la hiç il­gi­len­mez­ler. Genç iş­çi­ler (er­kek­ler) özel­lik­le se­yir­ci ola­rak fut­bol ile il­gi­li­dir. Te­le­viz­yon­da ge­nel­lik­le maç sey­re­der­ler. As­lın­da spor alış­kan­lı­ğı ge­nel kül­tür işi­dir. Gece­kon­du ai­le­le­rin­de bu kül­tür yok ka­bul edi­le­bi­lir.


Te­le­viz­yon­da sey­ret­me as­rın prob­le­mi­dir. Oda­la­rı­mı­zın başkö­şe­sin­de du­ran bu si­hir­li ku­tu ile­ti­şi­mi sı­fı­ra in­dir­mek­te ve in­sa­nın duy­gu­la­rı­nı yok et­mek­te­dir. Genç iş­çi­ler te­le­viz­yon sey­re­de­rek za­man­la­rı­nı ge­çir­mek­te­dir.


İş­çi ai­le­le­rin­de ge­nel­lik­le ti­yat­ro­ya ve kül­tü­rel et­kin­lik­le­re ye­ter­li il­gi gös­te­ril­mez. Bu­nun se­bep­le­ri ara­sın­da eko­no­mik ye­ter­siz­lik¸ ce­ha­let¸ ula­şım­da­ki zor­luk sa­yı­la­bi­lir. Kül­tü­re olan il­gi­siz­lik¸ top­lum­sal çö­zül­me­ye yol açar¸ is­tis­ma­ra mü­sa­it bir or­tam or­ta­ya çı­kar.


Genç iş­çi­ler ge­nel­lik­le iyim­ser­dir ve ge­le­ce­ğe umut­la ba­kar­lar. İyim­ser in­san sos­yal de­ği­şi­me açık­tır. Fab­ri­ka sis­te­mi­nin mo­dern­leş­ti­ri­ci özel­li­ği var­dır.


Kent­li Gi­bi Ol­ma­ya Ça­lı­şmak!


Eko­no­mik ba­ğım­sız­lı­ğı­nı ka­zan­ma­da zor­la­nan ge­ce­kon­du in­sa­nı ha­ya­tı ken­di­ne zin­dan eder. Hâlbuki eko­no­mik ba­ğım­sız­lık in­san iliş­ki­le­rin­de ve kar­şı cins­le mü­na­se­bet­ler­de be­lir­le­yi­ci et­ki­ye sa­hip­tir. Üs­te­lik ge­ce­kon­du in­sa­nı pa­ra­yı na­sıl ka­za­na­ca­ğı­nı da bil­mez.


Genç iş­çi­ler mes­lek sa­hi­bi ol­mak­tan zi­ya­de iş­le­rin­de yük­sel­mek is­ter­ler. On­lar ev­le­nip mut­lu ol­ma­yı ar­zu eder­ler. An­cak¸ genç­le­rin özerk­lik duy­gu­la­rı ge­liş­me­miş­tir.


Bü­tün bu de­ğer­len­dir­me­ler­den son­ra kent­li gi­bi ol­ma­ya ça­lı­şan iş­çi ai­le­si geç­mi­şi­ne da­ha çok öz­lem du­ya­cak­tır. Kent­li gi­bi ol­ma­ya ça­lı­şan ai­le¸ kent in­sa­nın­da ara­dı­ğı ya­kın­lı­ğı¸ sı­cak dost­lu­ğu¸ ko­nuk­se­ver­li­ği ara­ya­cak­tır. Bu­nun için ge­le­nek­le­ri­ne sık­ıca sa­rı­la­cak­tır.


Kent­li ai­le­nin ha­yal dün­ya­sı ge­niş ol­sa bi­le ba­şa­rı için çok ça­lış­ma ih­ti­ya­cı­ du­ya­cak­tır. İs­te­dik­le­ri­ne ula­şa­bil­mek ve ba­şa­rı sağ­la­mak için zen­gin ol­mak is­te­ye­cek­tir. On­la­rın ayak­la­rı ye­re ba­sa­cak­tır.


Kent­li ai­le kök­le­ri­ne¸ top­ra­ğı­na¸ mem­le­ket­i­ne dön­mek is­te­ye­cektir. Ak­ra­ba­la­rı­na¸ ebe­veyn­le­ri­ne sır­tı­nı yas­la­mak is­te­ye­cektir. Kent­li ai­le "ata­er­kil" ya­pı­dan kur­tul­mak­la be­ra­ber ai­le bü­yük­le­ri­ne da­nış­ma­yı de­ne­ye­cek­tir. Bu da de­mok­ra­tik­leş­me­yi öğ­re­te­cek­tir.


Ai­le plan­la­ma­sı tar­tış­ma­ya açı­la­cak­tır. Ai­le plan­la­ma­sı­nı is­te­yen­ler ve fi­nans­man sağ­la­yan­lar ken­di du­rum­la­rı­nı göz­den ge­çi­re­cek­ler­dir. Top­lu­mun ge­le­ce­ği­nin genç nü­fu­sa bağ­lı ol­du­ğu an­la­şı­la­cak­tır. Genç an­ne-ba­ba­lar ev­li­lik için özen­di­ri­le­cek­tir.


Eşin mes­lek sa­hi­bi olup ol­ma­ma­sı tar­tış­ma­ya açı­la­cak­tır. An­ne­nin dü­şük üc­re­te mahkûm ol­ma­sı kav­ga se­be­bi ola­cak­tır.


Tek­no­lo­ji­nin ve te­le­viz­yo­nun¸ bil­gi­sa­ya­rın ba­ğım­lı­sı ol­ma­k ile­ti­şi­mi öl­dür­mek­te­dir. İle­ti­şim ko­puk­lu­ğu dost­lu­ğu ve ar­ka­daş­lı­ğı yok et­mek­te­dir. Bu gi­bi se­bep­ler­le "te­le­viz­yon sey­ret­me­me" kam­pan­ya­sı baş­la­tı­la­cak­tır.


Kent­leş­me ile kom­şu­luk ol­gu­su bit­miş­tir. Ge­le­ce­ğin ai­le­si kent­te kom­şu­lu­ğu ge­liş­tir­me­yi ilk pla­na ala­cak­tır. Kom­şu­lu­ğun can­lan­dı­rıl­ma­sı için kam­pan­ya­lar açı­la­cak­tır. De­de­lik-ni­ne­lik ku­rum­la­rı ye­ni­den can­lan­dı­rı­la­cak¸ özen­di­ri­le­cek­tir. Bü­yük­ba­ba-an­ne ile to­run ara­sın­da mü­na­se­bet ku­rul­ma­sı için çağ­rı­lar ya­pı­la­cak­tır.


Ai­le kül­tü­rü­ne¸ di­nî de­ğer­le­ri­ne¸ ta­ri­hi­ne da­ha çok sa­hip çı­ka­cak­tır. Ba­tı dün­ya­sı­nın da­yat­tı­ğı ken­di kül­tü­rel de­ğer­le­ri di­ğer ulus­lar­ca sor­gu­la­na­cak­tır. "Kü­re­sel­leş­me" ters te­pe­cek­tir. Kü­re­sel­leş­me adına da­ya­tı­lan "söz­de doğ­ru­lar" Ba­tı­lı güç­le­re mu­ha­le­fe­ti da­ha da ar­tı­ra­cak­tır. "Ge­niş ai­le" mo­de­li teş­vik edi­le­cek­tir. Mil­lî-Di­nî bay­ram­lar ta­til ara­cı ol­mak­tan çı­ka­cak­tır. İn­sa­nî de­ğer­ler¸ de­mok­ra­si¸ hoş­gö­rü ön pla­na ge­çe­cek­tir.


"Doğ­ru" ga­lip ge­le­cek­tir. Her­kes genç­le­ri ve ço­cuk­la­rı "ah­lâk­lı¸ er­dem­li¸ kül­tür­lü¸ adam" ol­ma­sı için yü­rek­len­di­re­cek­tir.

Sayfayı Paylaş