İBN-İ HALDUN'A GÖRE EĞİTİMDE ŞİDDET-KİŞİLİK İLİŞKİSİ

Somuncu Baba

"Bir toplumbilimci olan İbn-i Haldun¸ toplumların da
insanlar gibi olduğunu¸ kendi kendini yönetemeyen
toplumların başka toplumların boyunduruğu altına
girebileceğini¸ bunun pek çok örneklerinin olduğunu söyler."

İbn Haldun¸ eğitim öğrenim süreçlerinde¸ öğrencilere şiddet uygulayarak bir şeyler vermeye çalışmanın doğru olmadığına inanmaktadır. Meşhur eseri Mukaddime'de bu konuya bir bölüm ayırarak¸ çocukları eğitirken şiddete başvurmanın¸ onlara sert davranmanın zararlı olduğunu ve kişilik sorunlarına yol açtığını ifade eder. Ona göre eğitimde şiddet ve katı davranışlar¸ eğitim görenlerin sağlıklı kişilik geliştirebilmelerini¸ bu çerçevede çalışkan¸ üretken ve verimli birer birey olabilmelerini engelleyici bir işlev görür. Bu olumlu nitelikleri elde edebilmeleri engellenen kimselerde tembellik¸ yalancılık ve ikiyüzlülük gibi kişilik ve karakterlik özelliklerine zemin hazırlanır. Çünkü şiddet göreceği korkusuyla yetişen birey¸ şiddet görmemek için hileye¸ aldatmaya ve olanı farklı şekilde aktararak yalan söylemeye meyleder. Başlangıçta şiddet korkusuyla gelişen bu olumsuz karakter özellikleri¸ zaman içerisinde alışkanlık haline dönüşerek kalıcılık kazanabilir.


  İbn Haldun¸ burada eğitim-kişilik ilişkisine temas ederek¸ özünde kişiliğin gelişmesine¸ olumlu karakter özellikleri ile donanmasına imkân verecek olan eğitimin¸ tam tersi bir işlevle¸ kişilik gelişimini olumsuz etkileyebildiğini gösterir.  Öyle ki¸ bireylerinin sahip oldukları olumlu yönelimler şiddete dayalı bir eğitimin etkisiyle gerçekleşemezler. Şiddet merkezli bu eğitim sonucunda¸ öğrencilerde ne güzel ahlâk¸ ne de erdemler ortaya çıkamaz ve gelişemez. Bu eğitimden geçen kimselerde insanî değer namına hiçbir davranış ve tutum oluşması söz konusu olamaz. Böyle olunca da¸ bireylerde öncelikle özgüven gelişmeyeceğinden¸ başkalarına bağımlı ve onların denetimine muhtaç bir kişilik yapısı gelişecektir.


  Toplumlar da İnsanlar Gibidir


  Bir toplumbilimci olan İbn Haldun¸ toplumların da insanlar gibi olduğunu¸ kendi kendini yönetemeyen toplumların başka toplumların boyunduruğu altına girebileceğini¸ bunun pek çok örneklerinin olduğunu söyler.


  Sonuç olarak İbn Haldun¸ öğretmenlerin¸ öğrencilerin ve babaların çocuklarını eğitirken¸ onlara karşı şiddetle ve çok sert davranmamaları gerektiğini belirtir. Öncelikle onlara yumuşak davranarak¸ yakınlık göstererek onları eğitmenin doğru olacağını vurgular. Ancak eğer babanın ve öğretmenin bu davranışlarına rağmen hatalar düzeltilmezse¸ İbn Haldun¸ çok ağır olmamak şartıyla sert davranılabileceğini söyler. Ona göre önce yumuşak ve ilgiyle¸ yakınlıkla davranmak¸ son çare olarak hafif ve kişiliğe zarar vermeme hassasiyetiyle ceza uygulamak doğru bir eğitici davranışı olur.

Sayfayı Paylaş