YEMEKLERİMİZİN TADI: BAHARATLAR

Somuncu Baba

"Baharat Anadolu'ya Afrika ülkelerinden yine
kervanlarla getiriliyordu. Develerle güney illerimize
gelen baharatlar¸ daha sonra oradan diğer illere ve
İstanbul'a gönderiliyordu."

Baharatlar¸ çiçek¸ yaprak veya kabukları kurutularak¸ dört mevsim lezzet ve şifa dağıtan bitkilerdir.


Bazen bir çiçeğin¸ bazen dev bir ağaç kabuğunun¸ bazen de bir orkide soğanının adı olan baharatlar¸ insanoğlunun çok eskilerden beri değişik amaçlarla kullandığı lezzetlerdir.


Baharatın ilk kullanıldığı yer olarak¸ Uzak Doğu kabul edilir. Avrupa'da ilk tanınan baharatlar ise¸ Hint karabiberidir. O yıllarda¸ bir şeyin pahalı olduğunu ifade etmek için¸ “Karabiber gibi pahalı” denildiği de kayıtlarda yer almaktadır. Avrupalılarca yağ ve merhem yapımında kullanılan tarçın¸ Hindistan ve Seylan gibi ülkelerden¸ kervanlarla İskenderiye'ye kadar getiriliyordu. Öyle ki¸ bir zamanlar tarçının¸ Arabistan'da yetiştirildiği zannediliyordu. İlk çağdan beri Çin ve Hindistan'da kullanılan zencefilin¸ Hindistan'dan geldiğini bilmeyen Dioskorides ve Plinius'a göre¸ bu baharat Yunanlılara Persliler tarafından tanıtıldı. Zencefil¸ Romalıların besin maddelerinde büyük rol oynamıştı.


Baharatın Bizans İmparatorluğu yoluyla Avrupa'ya geçmesi¸ 9. yüzyıldan itibaren engellendi. Ama çok miktarda tüketilen etin muhafazası için¸ baharata duyulan ihtiyaç ve onun güzel tadı¸ zengin sınıflarına baharatı unutturamadı.


Baharat Anadolu'ya Afrika ülkelerinden yine kervanlarla getiriliyordu. Develerle güney illerimize gelen baharatlar¸ daha sonra oradan diğer illere ve İstanbul'a gönderiliyordu. Baharat çeşitleri Uzakdoğu'dan denizyoluyla İskenderun'a getirildi. Hem getirilmesinin zor olması¸ hem de ekonomik olmaması sebebiyle¸ zamanla birçok baharat da yurdumuz topraklarında yetiştirilmeye başladı. Fakat karabiber¸ hindistancevizi gibi¸ iklim şartlarının müsait olmaması sebebiyle yetiştirilemeyen 5-6 çeşit hâlihazırda ülkemize başka yerlerden getiriliyor.


Baharatı günümüzde en çok Hintliler kullanıyor. Bunun yanı sıra¸ Avrupa ve Amerika'da da baharat kullanımı çok yaygın. Bilhassa İtalyan ve Fransız mutfaklarında baharatın büyük bir önemi vardır. Türkiye de¸ en çok baharat kullanan ülkeler arasında yer alıyor. Özellikle Güneydoğu illerimizde¸ acı biber tüketimi bir hayli fazladır.


Baharat grupları


1- Köklerinden faydalanılanlar: Karaturp¸ kırmızıturp gibi.


2- Gövdelerinden faydalanılanlar: Zencefil¸ tarçın gibi.


3- Yapraklarından faydalanılanlar: Nane¸ kekik¸ merzengûş¸ maydanoz¸ defne gibi.


4- Soğan yapısında olanlar: Mutfak soğanı¸ sarımsak gibi.


5- Çiçeklerinden faydalanılanlar: Karanfil gibi.


6- Meyvelerinden faydalanılanlar: Kimyon¸ anason¸ karabiber¸ kırmızıbiber¸ vanilya gibi.


7- Tohumlarından faydalanılanlar: Hardal¸ küçük hindistancevizi gibi.

Sayfayı Paylaş