HERŞEYDEN ÖNCE VAR OLAN: EL-EVVEL

Somuncu Baba

"Her türlü hayrın¸ iyilik ve güzelliğin anahtarı¸ ilk
defa O'nun adıyla başlamaktır. Eğer O¸ herhangi
bir dinî ve dünyevî konuda açıkça bir hüküm
ortaya koymuşsa¸ neden böyle ve niçin böyle
demeden başım-gözüm üstüne deyip O'nu öne
geçirmek imanın bir göstergesidir."

el-Evvel¸ varlığının bir başlangıcı olmayan¸ her şeyden önce var olan Yüce Allah'tır.


  her şeyden önce¸ öncelerin de öncesi¸ başlangıçların yaratıcısı el-Evvel'dir.


İşte Yüce Allah'ın en güzel isimleri arasında yer alan el-Evvel ismi¸  "varlıkta hiçbir şey onu geçmemiştir¸  aksine O¸  her şeyden önce vardır." anlamına gelir.


O¸ bir başkasına muhtaç değildir¸ O¸ kendi kendine yeterdir¸ her şey O'na muhtaçtır.[1]


 "O¸  ilktir¸ sondur; zâhirdir¸ bâtındır¸ hem O her şeyi bilendir."[2]


O'nun el-Evvel oluşu¸ her türlü zaman ve mekân kayıtlarının dışındadır. O'nun evveli¸ şimdisidir.


Allah evveldir¸ O'ndan evvel hiçbir şey yoktur.[3]  "Allah her şeyden önce mevcuttur. O¸ her şeyin hâlikıdır ve her şeyden sonra da mevcûdiyeti devam edecektir."[4]


Allah varlıklara nisbetle evveldir. Çünkü bütün bir varlık¸ varlığını O'ndan almıştır.


Allah bizâtihî vardır. Varlığı kendisinden olup bir başkasına muhtaç değildir. Sonradan yaratılan her bir varlığın bir evveli vardır.  Çünkü Allah'ın dışındaki varlıklar sonradandır. O ise¸  her şeyden evveldir. O'nun el-Evvel ismi¸ kıdem sıfatına nisbetledir. Allah'ın ezelî ve ebedî olduğunu ifade eder.


Allah¸ yaratmada ve var etmede evveldir. O'nun yaratması ve var kılması kesintisizdir.


Allah¸ kalplerde olanı bilmede¸ öncedir.


Allah zamandan önce zamandan münezzeh olarak vardı¸ beraberinde hiçbir şey yoktu. Yüce Allah mekândan önce vardı¸ mekânı¸ varlığını kullarına göstermek için var kıldı. Çünkü varlık¸ her şeyi sapasağlam yaratan Allah'ın müstesna sanatıdır. Kendi muhteşem sanatını izhar etmek için dünyayı¸ İlâhî Zât'ını göstermek için âlemi yaratmıştır.


Varlığı ilk yaratan O olduğu gibi¸ sonra yaratmaya devam eden de O'dur; ikinci defa yaratacak olan da O'dur. Kâinat ilk defa O'nun ‘ol' emriyle var oldu. Yine O'nun ilk defa yarattığı gibi son defa da yok olmasında ilk söz O'na ait olacaktır.


Yaratıkların bir başlangıcı vardır. O ise başlangıçsız bir evveldir. O'nun el-Evvel oluşu biriciktir¸ başlangıcı olmayan Bir'dir.


Biz nasıl ki ilk defa O'ndan gelmişsek¸ yine O ilk Olan'a döneceğiz.


O¸ ilktir. Eşi¸ benzeri ve dengi yoktur.


Hayır yolunda koşmada¸ meydan yerinde kim var denilince¸ sağına ve soluna bakmadan ilk'in ben varım demek¸ O'nun el-Evvel ismini hayata yansıtmak demektir.


Hayırlı hizmetlere özgünlük anlamında ilk defa imza atmak¸ O'nun el-Evvel isminin bir tecelliîidir¸ yansımasıdır.


Her türlü hayrın¸ iyilik ve güzelliğin anahtarı¸ ilk defa O'nun adıyla başlamaktır.


Eğer O¸ herhangi bir dinî ve dünyevî konuda açıkça bir hüküm ortaya koymuşsa¸ neden böyle ve niçin böyle demeden başım-gözüm üstüne deyip  O'nu öne geçirmek imanın bir göstergesidir.


O¸ bütün bir varlık düzenini yaratmada ilktir.


O¸ yönetmede ilktir.


O¸ hayat vermede ilktir.


O¸ ilim sahibi olmada ilktir.


 işitme ve görmede ilktir.


O¸ rızkı vermede¸ yağmur yağdırmada¸ besleyip büyütmede¸ hüküm koymada¸ eğitip terbiye etmede¸ mülkünde dilediği biçimde tasarrufta bulunmada ilktir.


O¸ yeryüzünde insanlar için ilk defa Beytullah'ı Mekke'de bir bereket ve âlemler için hidâyet vesîlesi kılandır. Bütün bir dünyada tüm camiler ve mescitler "İlk" olanın yeryüzündeki şubeleridir. Bundan dolayı¸  onların içinde sadece ilk ve tek olan Allah'ın adı anılmalıdır.


Her hayırlı işin ilk anahtarı¸ besmeledir. Her işe başlangıç¸ O'nun adıyla yapılmalıdır.


Helâlinden yeme ve içmeye O'nun adıyla başlanmalıdır.


Çocuk dünyaya geldiği zaman ilk defa kulağına O'nun en büyük oluşu okunmalıdır.


Dinî ve dünyevî konularda¸ kendi re'y ve hevâmıza başvurmadan önce¸ O'nun hükmüne başvurulmalıdır.


 Yeme ve içmede¸ giyim ve kuşamda¸ söz ve davranışta O'nun onayına başvurmadan başlanmamalıdır.


Evvel⸠"Her şeyi ben bilirim." demek yerine¸ "Her şeyi O¸ benden daha iyi bilir." demek edebine sahip olunmalıdır.


Netice olarak el-Evvel olan Allah'a güvenip dayanan bir Müslüman için hayat ve ölüm¸ tam bir güven atmosferi oluşturur. Çünkü el-Evvel olanın sonsuz ilminde hiçbir şey gizli kapaklı değildir. el-Evvel olanın bize olan ilâhî mesajı her şeyin önünde ve üstünde tutulmalıdır. O'nu her şeyin önünde tutanlar¸ yeryüzünün en aziz ve en değerli varlıklarıdır. O'nu işte ve davranışta en önde tutmak¸ yeryüzünde en önde olmanın bir mukaddimesidir. O halde¸ O'nun katından bize uzatılan ilâhî mesajı anlama¸ yaşama ve anlatma seferberliğinde öncülük ve önderlik edenler¸ el-Evvel olanın öncülüğünü yaşatmış olurlar. Söz ve eylemleriyle yüce değerlere sonsuz saygı duyanlar¸ bütün bir varlıktan da kendilerine saygı görürler. Bu dünyada Yüce Allah¸ kendisini her şeyde el-Evvel tanıyanları¸ âhirette de ilk yarışçılardan sayacaktır.


Ne mutlu hayatının tüm alanlarında el-Evvel olana tabi olanlara!..


 






[1] el-İsfehânî¸ el-Müfredat¸ s. 39.



[2] 57/Hadîd¸  3.



[3] Metin Yurdagür¸ Allah'ın Sıfatları¸ İstanbul¸ 1984¸ s. 112.



[4] Buhârî¸ Sahîh¸ Tevhîd¸ VIII¸ 175.

Sayfayı Paylaş