İDEAL GENÇLİK ANLAYIŞI

Somuncu Baba

"Nurettin Topçu¸ "Biz¸ kendisine Hakk'ın emaneti olan mukaddes davadan vazgeç diyenlere gözyaşları ve içindeki isyan yıldırımlarıyla dönüp de ‘Güneşi sağ elime¸ ayı da sol elime verseler yine de bu işten vazgeçmem.' diyen büyük Peygamberimiz'in izinden yürüyoruz." diyerek ‘İsyan Ahlâkı'nın ne olduğuna ışık tutar."

Gençlik dönemi¸ bireyin şahsiyetinin oluşmasında zihinsel¸ duygusal¸ ahlâkî¸ ruhî ve pek çok anlamda en kritik zaman dilimidir. Bu dönem¸ kişinin o güne kadar aile başta olmak üzere değişik kaynaklardan aldığı eğitim sonucu fikrî¸ dinî ve ahlâkî değerleri benimsediği¸ kendi hayat felsefesini oluşturduğu çok önemli bir dönemdir. Bu nedenle gençlik¸ insanın kişiliğinin oluşmasında kendinden sonra gelen dönemlere kaynaklık eden bir etkiye sahiptir.


Gençlik dönemi¸ aynı zamanda bireyin kimlik ve kişilik arayışlarının ve bunları inşa etme çabasının en yoğun yaşandığı dönemdir. Bu iki kavramı birbirinden ayıran temel özellik¸ kimlik oluşumunun kolektif; kişilik oluşumunun ise bireysel düzlemde gerçeklemesidir. Gençlik; bireyin sosyal¸ ahlâkî¸ zihinsel ve fiziksel özelliklerinin dinamik bir bütünleşmesidir.


Kişilik gelişiminin bu en kritik sürecinde üç şahsiyetin "ideal gençlik anlayışı" önemlidir. Bu anlamda¸ düşünce ve idealleri kendi mana kökleri ile sıkı sıkıya bağlı olan bu üç şahsiyetin¸ gençliğin şahsiyetini inşası noktasındaki fikirleri makalemizin konusunu oluşturacaktır.


Nurettin Topçu'da Gençlik İdeali


Önemli bir fikir adamı olan Nurettin Topçu'nun¸ hayalini kurduğu gençlik modeli sadece belli bir zamanın¸ belli bir düşünce sisteminin ürünü olan bir gençlik modeli değildir. Tarih boyunca inanç¸ ahlâk¸ dürüstlük¸ adalet¸ cesaret vb. gibi pek çok konuda insanlığa örnek olmuş gençlik portrelerini eserlerinde özellikle bir araya getirip resmetmiş ve çeşitli örneklerle bunları çağının gençliğine sunmuştur. Eserleri incelendiğinde Topçu'nun en çok gençliğe¸ gençliğin inanç ve ahlâk merkezli yetişmesine önem verdiği görülmektedir.


Topçu¸ gençlik kavramını biyolojik ya da gelişim psikolojisi açısından ele almamakta; bu kavramla ilgili belli bir yaş grubunu kastetmemektedir. O¸ bazı niteliklerden (inanç¸ ahlâk¸ idealizm¸ aksiyon¸ cesaret vb. gibi) bahsetmekte ve bu niteliklere sahip olanların gençlik kavramıyla müsemma olabileceklerini düşünmektedir. Bu yüzden¸ Topçu'ya göre idealden yoksun ve ümidini kaybetmiş kişi genç olarak isimlendirilemez; aksine kişinin saçı beyazlamış¸ beli bükülmüş dahi olsa ümitle şahlanıyor ve ideallerine yürüyorsa¸ o kişiye genç denilir.


Nurettin Topçu'nun ideal neslinin ve beklenen gençliğinin değişmez ve biricik vasfı "İsyan Ahlâkı"dır. İsyan¸ o neslin/gençliğin gerçek bir varoluş ve kendini gerçekleştirme iradesidir. Esaretten kurtuluşun habercisi ve insanın olgunlaşmasına¸ kendini geliştirmesine engel olan yanlarına karşı bir başkaldırıdır. Vicdanımız üzerine olumsuz baskı yapan tesirlerden¸ bir türlü kendimiz olamayışımız hakkındaki samimiyetsizliğimizden ve bize yabancı olan ve bizi içten içe bölen ihtiras ve bağımlılıklardan kurtuluştur.


Topçu¸ "Biz¸ kendisine Hakk'ın emaneti olan mukaddes davadan vazgeç diyenlere gözyaşları ve içindeki isyan yıldırımlarıyla dönüp de ‘Güneşi sağ elime¸ ayı da sol elime verseler yine de bu işten vazgeçmem.' diyen büyük Peygamberimiz'in izinden yürüyoruz." diyerek ‘İsyan Ahlâkı'nın ne olduğuna ışık tutar.


Topçu¸ babanın evladına duyduğu hassasiyet gibi gençlik üzerinde önemle durmuştur. O¸ gençliği hafife alanlara ya da mübalağa ile değerlendirenlere kulak asmamaktadır. Yazara göre¸ "Gençliğe değer vermemek çok büyük bir hatadır. Gençliğe değer vermemek iki şekilde gözükmektedir: Ya aşırı istihfaf (küçümseme) ya da aşırı itimat şeklinde. Ya gençlikten yüz çevrilmekte¸ ondan bir şey beklemeyerek küskün yaşanmaktadır ya da zekâmızın zorba kuvvetleri ile onu istediğimiz gibi düşündürmek¸ istediğimiz şeyleri ona inandırmak için bütün kuvvetlerimiz kullanılmaktadır."


Topçu¸ Batı'dan şimdiye kadar parça parça aldığımız fikirlerden kâh birinin¸ kâh öbürünün tesadüfî tesirleri ile ve olayların yükü altında her an ezilerek genç nesilleri de her gün bir başka istikamette boşuna yorup hırpaladığımızı¸ hayatî kuvvetlerimizi boşuna harcadığımızı belirtmekte; artık kendimize has bir medeniyet meydana getirmenin zamanı geldiğine¸ bunu da ancak yetişmiş bir gençliğin yapabileceğine işaret etmektedir.


Nurettin Topçu¸ doçent olmasına rağmen meslek hayatının sonuna kadar çeşitli liselerde öğretmenlik yapmaktan şikâyetçi ve rahatsız değildir. O¸ kırk yıl boyunca çeşitli okullarda okuttuğu felsefe derslerinde¸ İstanbul İmam Hatip Okulu'nda verdiği Dinler Tarihi derslerinde¸ kendini hep çağının gençliğinden mesul¸ heyecanlı¸ hareketli ve ciddi bir tavır ortaya koymuştur. Zaten yaş haddinden emekliye ayrıldığı¸ yani ona yaşam enerjisi olan öğrencilerinden ayrıldığı senenin (1974) hemen akabinde vefat etmiştir (10 Temmuz 1975).


Bu durum sağlığında¸ onunla beraber aynı ortam ve zamanı paylaşan insanların tespitlerine de yansımıştır. Onlardan biri olan Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Kara¸ Topçu'nun muallimlik hassasiyetine şu ifadelerle dikkat çekmektedir: "Bugünden geriye doğru beni en çok hayrete düşüren¸ hayranlığa sevk eden bazı hususlar var. Bunlardan biri de Nurettin Hoca'nın¸ torunu yaşındaki talebeleriyle büyük adamlarmış gibi muhatap olması¸ ilgilenmesi¸ onların sorularını bütün ciddiyetiyle cevaplandırmasıdır. Yakınlarına ‘Keşke ilk mektep hocası olsaydım.' dediğini biliyorum. ‘Bize Bursa'da bir cami imamlığı veya müezzinliği verirler mi acaba?' dediğini de. Bunları düşündüğü ve söylediği zaman felsefe doçentiydi ve arkasında parlak bir akademik kariyer ve fikir adamlığı¸ yazarlık ve itibar vardı. Nurettin Topçu¸ kendisini gençliğin dikkatli ve ciddi bir muhatabı kabul etmiş¸ kırk yıl boyunca açtığı sınıf kapısını mukaddes bir kapı bilmiştir." Burada da görüldüğü gibi Topçu¸ gençlerle muhatap olmayı biricik saadet bilmiş¸ onların dertlerini kendi derdi gibi bilmiş¸ onlara şefkat ve tevazu kanatlarını germiştir.


Topçu¸ gençlerin duyguları doğrultusunda hareket ettiğinden dolayı bir gruba bağlanması ve inandıkları değerler uğruna her şeyi yapabilecek kapasitede olduğu gerçeğinden hareketle¸ bu psikolojik ihtiyacın doğru ve olumlu yerlere yönlendirilmesi gerektiğine de inanmaktadır. 


Ona göre bir gençlik zümresi vardır ki¸ hayatı kendisi için değerli yapacak anlamlı bir gaye aramakta ve aldatılan ruhuna bir tatmin istemektedir. Diğer bir ifadeyle gençlik¸  "Kime inanalım? Ne tarafa koşalım? Hangi ümide bağlanalım?" diye sormaktadır. Gençlik¸ kendisine çevrilecek temiz bir gaye¸ bir samimiyet aramaktadır. Topçu¸ bu dert ve sıkıntıyı kendi derdi bilmekte¸ çareler aramaya ve bulmaya kendini mecbur görmektedir. Topçu'nun¸ topluma ve bilhassa geleceğin tohumu olan gençliğe karşı hassasiyeti ve mesuliyet duygusunun ne denli kuvvetli olduğu şu sözlerle görülmektedir: "Gençler bizden yeni bir hikmet¸ yeni bir insan mayası istiyorlar. Ne pahasına olursa olsun¸ biz bu mayayı yoğurmaya mecburuz."


Necip Fazıl Kısakürek'te Gençlik İdeali


Her şeyden önce Necip Fazıl: "İslam inkılâbının ruhunu dökeceği kalıp gençliktir." diyerek gençliğe bakışını çok net bir şekilde ortaya koyar.  Yine Necip Fazıl¸ konferanslarının çoğuna "Aziz Gençlik!" hitabıyla başlardı. Bu ifadenin genç kitleler üzerinde nasıl bir tesir uyandıracağı gayet açıktır.


"Büyük Doğu Nesli" adını verdiği öncü ve örnek bir neslin inşası için seferber olmuş¸ bu uğurda her şeyi göze almıştır. Yine onun "Gençliğe Hitabesi" çok meşhurdur¸ gençlik için manifestodur.


 


Onun¸ davasını tüm şubeleriyle ortaya koymaya çalıştığı "İdeolocya Örgüsü"ndeki ilk muhatabın gençlik olduğu bir gerçektir. Sadece gençlerle alakalı başlıklara bakacak olursak dahi bu durum bütün çıplaklığıyla ortaya çıkar: Gençlik¸ Genç Adam¸ Görünmeyen Genç…


Özetle¸ Necip Fazıl'ın fikriyatının ilk muhatabı olarak gençliği gördüğünü¸ İslam davasının gençlikte ihya edilmesi gerektiğini görmekteyiz. Toplumun dinamik ve taşıyıcı gücü olarak gençlerin kabullenmesiyle ancak bir davanın ömrünün uzayabileceği gerçeğinden hareketle Necip Fazıl gençlere çok önem vermiş¸ ömrünü bir anlamda gençliğe¸ genç neslin yetişmesine adamıştır. 


Sezai Karakoç'ta Gençlik İdeali


Sezai Karakoç¸ kendine özgü "Diriliş" diye bilinen bir ekol kurmuş¸ bu ekol gençliğe büyük bir önem vermiş¸ adeta gençliğin bir parçası olmuştur. "Diriliş" ekolünün temel dinamiğini oluşturan düşünce sisteminin İslam'dan başka bir şey olmadığını en başta vurgulamak gerekir.


O¸ kendi medeniyetinin değer yargılarını Batı'yla mukayese etmiş¸ dünyamızı çepeçevre saran tüm fikirleri süzmüş¸ ondan sonra İslam ve etrafında halkalanan medeniyetin eteklerinde mefkûresini inşa etmiştir. Değerlerin hızla tüketildiği bir çağda dirilişten bahsetmek¸ samimi bir duruş sergilemek çok önemlidir.


Sezai Karakoç "Diriliş Neslinin Amentüsü" adlı eserinde¸ özlemi duyulan diriliş neslinin/gençliğinin özelliklerini göstermesi bakımından oldukça ehemmiyetli bir eserdir. Üstadın kanaati şudur ki: "Öncü bir neslin¸ diriliş neslinin yetişmesi elzemdir. Bu neslin en belirgin özellikleri; tarih bilinci ve derinliği¸ içinde yaşadığı toplumla barışık olma ve toplumunun her katmanında varlık gösterme¸ çalışkanlık ve savaşçılık olmalıdır. Öncelikle diriliş eri savaşçı olmak mecburiyetindedir. Kendi mevzisini korumakla mükelleftir. Bu savaşı verirken top¸ tüfek¸ bomba¸ füze kullanmayacaktır. Çünkü bu savaş bir ruh savaşıdır¸ medeniyet savaşıdır¸ zihniyet savaşıdır. Bu savaşın ana unsuru irfanî yüceliş ve değerlerdir. Dava hakikat davası¸ savaş hakikat savaşıdır."


Karakoç'un "Diriliş eri" adını verdiği genç neslin özellikleri ise; geçmişini inkâr etmeyen ama geçmişte de kalmayan¸ inançlı¸ karakter ve şahsiyet sahibi¸ özgüveni sağlam¸ estetik anlayışı gelişmiş¸ hak ölçülerde kendi kültür ve medeniyetinin inşası için gayret sarf eden¸ çağına yön veren olmalıdır.


"Diriliş"in özünde¸ kendi içinden kendi medeniyet birikiminden yükselme bulunmaktadır. Kendi medeniyetine sırtını dönme değil¸ tam tersine ona sahip çıkma ve önemseme vardır. Bu hususta gençlere çok büyük görev ve sorumluluklar düşmektedir.


Sonuç olarak söylemek gerekirse; gençlerimizin dinî¸ insanî ve evrensel değerlerle yetiştirilmesi¸ yarınlara güvenle bakmamızı¸ güçlü ve sağlam bir toplum olmamızı sağlayacaktır.


Nurettin Topçu¸ Necip Fazıl Kısakürek ve Sezai Karakoç gençlik üzerine birçok eser vermiş; dergiler¸ kitaplar¸ makaleler¸ yazılar yayınlamış¸ ülkemizin birçok şehrinde gençlik üzerine pek çok konferanslar vermiş¸ konuşmalar yapmış¸ ideal bir gençliğin/neslin yetişmesine öncülük etmişlerdir. 


Her üç şahsiyetin de ideal gençlik tasavvurlarının ortak yönü; imanlı¸ ahlâklı¸ aksiyoner¸ kişilik ve karakter sahibi¸ özgüveni sağlam¸ hak ölçülerde kendi kültür ve medeniyetine sahip çıkan gençlik olmalarıdır.


 Kaynakça


Kara¸ İsmail¸ Sözü Dilde Hayali Gözde¸ Dergâh Yay.¸ İstanbul 2005.


Kara¸ İsmail¸ "Ahlâk Davasına Adanmış Bir Ömür: Nurettin Topçu"¸ İş Ahlâkı Dergisi¸ c. 2¸ sayı: 4¸ İstanbul 2009¸ ss. 89-102.


Kara¸ İsmail¸ “Topçu¸ Nurettin”¸ Diyanet İslam Ansk.¸ c. 41¸ TDV Yay.¸ İstanbul 2012¸ ss. 248-253.


Karakoç¸ Sezai¸ Gün Doğmadan¸ 4. Baskı¸ Diriliş Yay.¸ İstanbul 2004.


Karakoç¸ Sezai¸ Diriliş Neslinin Amentüsü¸ Diriliş Yay.¸ 19. Baskı¸ İstanbul 2013.


Kısakürek¸ Necip Fazıl¸ İdeolocya Örgüsü¸ Büyük Doğu Yay.¸ İstanbul 2009.


Okay¸ Orhan¸ “Kısakürek¸ Necip Fazıl”¸ Diyanet İslam Ansk.¸ c. 25¸ TDV Yay.¸ İstanbul 2002¸ ss. 485-488.


Topçu¸ Nurettin¸ Kültür ve Medeniyet¸ Dergâh Yay.¸ İstanbul 2004.


Topçu¸ Nurettin¸ Türkiye'nin Maarif Davası¸ 5. Baskı Dergâh Yay.¸ İstanbul 2006.


-Topçu¸ Nurettin¸ Yarınki Türkiye¸ 6. Baskı¸ Dergâh Yay.¸ İstanbul 2007.

Sayfayı Paylaş